آمونیوم بی سولفیت چیست؟ ammonium bisulfite ترکیبی شیمیایی و معدنی است که به عنوان عامل کاهنده استفاده میشود و در برخورد با مواد اکسید کننده حرارت تولید می کند و محصولاتی که در نتیجه آن تولید می شود می تواند اشتعال پذیر و بسیار فعال است. از محلول آن در صنایع مختلفی مانند صنعت تصفیه آب، عکاسی و عکسبرداری اشعه ایکس، کشاورزی و بسیاری از موارد دیگر کاربرد دارد. این ترکیب می تواند برای فلزات خورنده باشد.
مشخصات فیزیکی و شیمیایی
این ترکیب به صورت خشک به شکل کریستال های بی رنگ مایل به زرد (مانند دانه های شکر یا شن) با بوی دی اکسید گوگرد است. فرمول شیمیایی آن H5NO3S بوده و از آنجاییکه در آب کاملا محلول است به طور معمول به صورت محلول آبی زرد رنگ نیز موجود می باشد. این ماده احتراق پذیر نیست اما برای فلزاتی مانند آلومینیوم خورنده است. به شدت برای پوست و غشای مخاطی خورنده است و سمیت آن توسط پوست جذب می شود.
فرمول شیمیایی |
NH3H2SO3 |
جرم مولکولی |
۹۹/۱۱ گرم/ مول |
شکل ظاهری |
کریستال یا محلول زرد رنگ با بوی گوگرد مانند |
چگالی |
۲/۰۳ گرم/ سانتیمتر مکعب |
نقطه ذوب |
۱۴۷ درجه سانتیگراد |
pH |
حدود ۵ و کمتر از آن |
حلالیت |
محلول در آب |
روش تولید آمونیوم بی سولفیت
برای تولید این ماده از واکنش آمونیاک، دی اکسید گوگرد و آب استفاده می شود. مقدار آمونیاک و دی اکسید گوگرد در این روش باید به مقداری باشد که محیط واکنش خنثی باشد و در نتیجه باید pH محیط تنظیم شود. این فرآیند در یک راکتور انجام می شود و در آن آب درون راکتور وجود داشته و آمونیاک از بالا به آن وارد می شود و محیط را قلیایی می کند. در ادامه از پایین راکتور جریان گاز دی اکسید گوگرد به مخلوط آب و آمونیاک دمیده می شود و محصول آمونیوم سولفیت تولید می گردد.
واکنش پذیری آمونیوم سولفیت
همانطور که گفته شد این ماده یک ترکیب کاهنده است و با اکسید کننده ها وارد واکنش شده و گرما و محصولاتی اشتعال پذیر تولید می کند. به طور کلی سولفیت ها و هیدروسولفیت ها می توانند به صورت انفجاری با عوامل اکسید کننده قوی واکنش نشان دهند. این مواد در تماس با اسیدهای اکسید کننده و اسیدهای غیر اکسید کننده، دی اکسید گوگرد گازی تولید می کنند.
کاربرد آمونیوم بی سولفیت
از مهم ترین کاربردهای این ماده می توان به توانایی آن در حذف اکسیژن موجود در فاضلاب ها و لوله ها اشاه کرد. از آنجاییکه کاهنده است می تواند گروه کربونیل و هیدروکسیل در الکل ها را کاهش داده و به عنوان سفید کننده کاربرد داشته باشد. در صنایع غذایی به عنوان نگهدارنده و ایجاد کننده رنگ کاراملی کاربرد دارد. در ادامه به مهم ترین کاربردهای این ترکیب می پردازیم:
صنایع نفت و گاز
سولفیت آمونیوم در میدان های نفتی به عنوان جاذب اکسیژن استفاده می شود. این ماده با حذف اکسیژن حباب شده از سیالات حفاری از خوردگی تجهیزات جلوگیری می کند. از آب است.
صنایع غذایی
بی سولفیت آمونیوم گرید غذایی یک محلول شفاف، خالص و زرد است. از این ترکیب شیمیایی در صنایع غذایی به عنوان عامل کاهنده در تولید رنگ کارامل استفاده می شود.
![کاربرد آمونیوم بی سولفیت در صنایع غذایی کاربرد آمونیوم بی سولفیت در صنایع غذایی](https://www.mbkchemical.com/wp-content/uploads/2021/12/deser-kerem-karamel1-300x300.jpg)
کاغذ سازی
این ترکیب شیمیایی این ترکیب یک عامل سفید کننده و احیا کننده است که در فرآیند کاغذ سازی برای بلیچینگ استفاده می شود. بلیچینگ به منظور بهبود بافت کاغذ جهت چاپ و سفید شدن صورت می گیرد. گروه های کربونیل و الکل را که به عنوان رنگ کننده مواد عمل می کنند، کاهش می دهد.
![آمونیوم بی سولفیت سفید کننده خمیر کاغذ آمونیوم بی سولفیت سفید کننده خمیر کاغذ](https://www.mbkchemical.com/wp-content/uploads/2021/12/unnamed-1.jpg)
تصفیه فاضلاب
به دلیل خواص احیایی و سولفونی این ترکیب شیمیایی از آن به عنوان یک جاذب اکسیژن برای از بین بردن اکسیژن محلول در فاضلاب و لوله ها استفاده می شود.
سایر کاربردها
- عامل احیا کننده هالیدهای نقره درصنعت عکاسی
- یک عامل کاهنده برای تصفیه پسماندهای حاوی کروم شش ظرفیتی و احیای فلزات سنگین
- آنتی کلر برای کاهش زوال پنبه و سایر الیاف سلولزی در سفید کردن کلر در صنعت نساجی
- به عنوان عامل کاهنده در ساخت عصاره های دباغی در صنعت چرم
- جایگزین برای دی اکسید گوگرد است که در استریل کردن تجهیزات
خطرات
تنفس غبار یا بخارات آمونیوم بی سولفیت می تواند باعث تحریک بینی، گلو و مجاری تنفسی و ایجاد واکنش های شبه آسم در افراد حساس شود. تنفس سخت و احساس سنگینی در قفسه سینه از علایم قرار گرفتن بیش از حد در معرض این ماده شیمیایی است.
بلع می تواند باعث تحریک شدید دهان، گلو و دستگاه گوارش شود و باعث سوختگی داخلی شود. برای جلوگیری از بازگشت این ماده به ریه ها فرد مصدوم را وادار به استفراغ نکنید.
این ماده به شدت خورنده پوست است و باعث سوختگی و سوزش شدید همراه با قرمزی، تاول و درد می شود.
خورنده برای چشم است و باعث سوختگی و آسیب دائمی چشم می شود.
![اثر خورندگی آمونیوم بی سولفیت روی پوست اثر خورندگی آمونیوم بی سولفیت روی پوست](https://www.mbkchemical.com/wp-content/uploads/2021/12/اثر-خورندگی-آمونیوم-بی-سولفیت-روی-پوست.jpg)
اقدامات اولیه
- هنگام تماس با پوست تمام لباس های آلوده را خارج کنید و بدن را بلافاصله با آب ولرم به مدت حداقل 30 دقیقه بشویید و شستشو را قطع نکنید حتی حین انتقال به مرکز مراقبت های اضطراری، شستشو را ادامه دهید.
- در تماس چشمی به دلیل اهمیت زمان در صورت وجود لنز چشم را با پلک باز 30 دقیقه شستشو دهید و شستشو را به تعویق نیاندازید.
- هنگام مسمویت ریوی فورا فرد را به فضای باز برده و با فوریت های پزشکی تماس بگیرید توجه نمایید ادم ریوی می تواند بعد از 48 ساعت خود را نشان دهد و فرد را درگیر نماید.
- در زمان بلع به فرد چیزی نخورانید و فقط 1 یا 2 لیوان آب بدهید و با مراقبت های پزشکی تماس بگیرید. القای استفراغ نکنید اگر
- استفراغ به طور طبیعی رخ داد قربانی را به جلو خم کنید تا خطر آسپیراسیون کاهش یابد.
شرایط نگهداری
- عمر این ماده به صورت بسته بندی تقریبا یک سال است و پس از باز شدن باید سریعا استفاده شود تا خواص خود را از دست ندهد.
- محل نگهداری این ماده باید دارای تهویه مناسب و دور از نور مستقیم خورشید باشد. بهتر است محیط سوله دستخوش تغییرات آب و هوا نشود و شرایط ثابتی فراهم باشد.
- این ماده باید به دور از گرما یا شعله نگهداری شود. ترجیحاً در سوله ای که اثر آب و هوا وجود ندارد.